Building Bridges

In april was er een conferentie van Europese psychiatrisch verpleegkundigen in Praag: Building Bridges. De presentaties die daar gegeven zijn, een stuk of 40 powerpoints, zijn nu gepubliceerd op de website van Horatio. Terugkerende thema’s zijn o.a. agressie, dwang en drang. Ook familie en cliëntenperspectief komen aan bod. Het is heel aardig om te zien waar men in de verschillende landen van Europa mee bezig is.

Moraal van het verhaal

De sociaal psychiatrisch verpleegkundige vond dat zijn wekelijkse middagbijeenkomst met een groepje verstokte alcoholisten maar eens wat educatiever aangepakt moest worden.
Hij had een glas met water en een glas met wodka op de tafel gezet en liet een worm in het glas met water zakken. De worm bewoog sierlijk in het glas en voelde zich kennelijk prima in het water. Met gevoel voor drama liet de verpleegkundige vervolgens een volgende worm in het glas met wodka zakken. Deze verschrompelde onmiddellijk. met een vreselijk knisperend geluid .Overtuigd van zijn aanpak vroeg de verpleegkundige: “En wat is nou de moraal van dit verhaal?” Waarop één van de alcoholisten zei: “Eén ding weet je zeker: als je zuipt krijg je nooit last van wormen”.

Stemmen voor de ggz

Het LPGGz organiseert in samenwerking met Skipr, PVP en Fonds Psychische Gezondheid een groot ggz-verkiezingsdebat op vrijdagmiddag 28 mei. Het debat biedt aan ggz-cliënten en andere betrokkenen de gelegenheid om hun stem te laten horen. Sprekers uit de zorg en politiek gaan met elkaar (en met u!) in gesprek over actuele thema’s in en rondom de ggz die vooral voor cliënten belangrijk zijn. Maak ook kennis met de ‘ggz-kieswijzer’, ontwikkeld en gepresenteerd door het Trimbos Instituut. Hou de ggz op de politieke agenda; praat, denk en kies mee en verspreid deze uitnodiging onder uw achterban. Zie verder bij LPGGz

Tot en met de hemel

Marika van Putte haar nieuwe boek is nu verkrijgbaar. Het heet Tot en met de hemel. Eva, zestien jaar, zat vanaf haar veertiende opgesloten in de kelder van het huis van haar ouders. Dan krijgt Eva een uithuisplaatsing. Het gaat dusdanig slecht met haar dat opname volgt in psychiatrisch ziekenhuis Noordervaert. Daar krijgt ze het moeilijker dan dat iedereen dacht. De diagnose PTSS wordt vastgesteld.

Het eerste boek van Marika is ook nog te bestellen: Ik ben 13. Lees dit korte interview met Marika.

Terminale zorg

De inzending 'Stervensbegeleiding voor de psychiatrische patiënt' is genomineerd voor de Anna Reynvaan Praktijkprijs. Binnen Symfora in Amersfoort wordt sinds kort stervensbegeleiding voor de psychiatrische patiënt vormgegeven. Een tweetal kamers zijn hiervoor beschikbaar. Deze worden sfeervol ingericht, er is een Laatste Wensenboekje en vrijwilligers worden ingezet voor extra zorg en aandacht. Na het overlijden is er een gedachtenismoment en er wordt ook een gedachtenisplaats ingericht in de natuur.
Op 20 mei zal de prijsuitreiking zijn, bij de Anna Reynvaanlezing in de Stadsschouwburg in Amsterdam. In de ochtend presenteren de genomineerden hun project. Wil je erheen? Mail naar annareynvaan@amc.nl of bel 020-5668585 (congresorganisatie)

Smartelijke gedachten

De zaak is, dat smartelijke gedachten veel beter worden verdreven door een hartelijke lach dan door redeneringen.
Florence Nightingale (1820-1910)

Regisseur met schizofrenie maakt film over psychosen

"In december 2008 ben ik gevraagd door mijn behandelend psychiater, Wim Veling van het Centrum Eerste Psychose van Parnassia, of ik niet een documentaire wilde maken over een eerste psychose. Deze zou dan vertoond worden op een door Parnassia georganiseerde studiedag in mei 2009. Voor mij zou dit een kans zijn mijn carrière als filmmaker, die ik de jaren ervoor had moeten staken vanwege een langdurige eerste psychose, weer nieuw leven in te blazen." Lees verder bij Verloren jaren >>
(de film Verloren Jaren gaat dinsdag 13 april in première in Den Haag)

De gelukkige huisvrouw

Heleen van Royen is in 2000 doorgebroken met ‘De gelukkige huisvrouw’. Hierin schrijft ze op haar bijzondere en directe manier wat ze meemaakt als ze na een vreselijke bevalling in de war raakt. Voor mij als verpleegkundige is alles wat ze beschrijft herkenbaar, maar dan vanaf de andere kant van de lijn. De afdeling, de po in de separeer, het gedrag van ons als hulpverleners, onze zinnetjes. Maar ook het gedrag van de verwarde patiënt is kraakhelder opgeschreven. Van Royen neemt je mee in het associatieve denken en handelen van zichzelf. En dat is behalve boeiend ook bijzonder leerzaam.

Heleen van Royen: ‘De gelukkige huisvrouw’. Foreign Media Books BV, 2000.

Nachtdienst

Als verpleegkundige kennen we ze vast allemaal.. die nachtdiensten van tijd tot tijd.
Zelf heb ik er geen problemen mee om zo nu en dan een aantal nachtjes te draaien. Tijd om goed bij te lezen, mogelijk verpleegplannen schrijven en lekkere onregelmatigheidstoeslag vangen! (Ook niet geheel onbelangrijk) Maar zelfs als fan van de nachtdiensten op een afdeling waar het relatief rustig is heb ik een lastig puntje gevonden.

Namelijk de controle rondjes lopen.. 3x per nacht sluip ik over de gangen en hou ik mijn adem in bij het openen van alle 22 kamers omdat het slot zo’n herrie maakt. Als ik dan binnen ben in de kamer loop ik heel voorzichtig een klein stukje naar binnen om te kijken of diegene slaapt en of alles nog goed gaat.
Nou in 80% van de gevallen komt het gesnurk je al tegemoet of is de ademhaling duidelijk zichtbaar van een aantal meters afstand en in het donker. Dus dat is dan geen probleem, ik draai me stil om en sluit weer zachtjes de deur.

Maar dan die 20% die niet zo gemakkelijk als ‘slapende’ te observeren zijn. Wat kost dat me een energie zeg! Want ik werk op een ouderen afdeling, en tja soms overlijden mensen in hun slaap. Zou toch slordig zijn als ik daar niet achter kom en ik een telefoontje krijg om 9.00 ’s ochtends dat mevrouw Bakker al ongeveer 6 uur dood is.. Niet zo professioneel toch? Dus ik doe bij deze 20% mijn uiterste best om zeker te weten dat de personen slapen..

Dus geen gesnurk, geen zicht en hoorbare ademhaling.. hmm toch maar een stapje dichterbij.. Als ik te dichtbij kom en iemand wordt wakker als ik over dat bed leun krijgen ze ook de schrik van hun leven, dus ik blijf op veilige afstand. Dit betekend dat ik soms enkele minuten in die kamer sta voor ik eindelijk weet dat iemand gewoon heel stil ligt te slapen!

Jeetje en dat 3x per nacht! Pff een hele opgave voor mijn energie level en alertheids gehalte zo midden in de nacht! Ben blij als ik zelf mijn warme bedje weer in mag. Ik heb besloten voortaan maar luid te ademen tijdens het slapen om zo te zorgen dat als ik ooit zelf in een ziekenhuis bed kom te liggen ik niet bij die ‘vervelende en energie trekkende’ 20% hoor!

Nu nog een manier vinden, hoe ik daar controle over krijg!?

Leerstijlen van Kolb

Iedereen heeft een eigen leerstijl, dat weten we allemaal!
En gelukkig maar, want het zou toch een mooie boel worden op de afdeling als we allemaal denkers hebben die uren aan onderzoek besteden voor ze daadwerkelijk het plan uitvoeren, of alleen maar doeners die allemaal de handen uit de mouwen steken om direct aan de slag te gaan.

Het fijne van een team is om juist een goede combinatie te hebben tussen deze stijlen. Maar welke stijlen zijn er nou allemaal? De leerstijlen zijn ontwikkeld door David Kolb en staan in een cirkel omschreven. Deze is momenteel het meest gebruikte model in onderwijs, management en zorg. Hieronder even kort de uitleg van de 4 stijlen:

De bezinner:
kijkt hoe anderen een probleem aanpakken en denkt eerst na voordat hij iets doet. Hij ziet veel oplossingen, omdat hij een probleem vanuit veel standpunten kan bekijken. Daardoor neemt hij beslissingen soms traag.

De denker:
is goed in logisch denken en redeneren. Hij probeert algemene regels te ontdekken en leert het liefst uit boeken. Het is belangrijker dat ideeën logisch zijn, dan dat ze praktisch uitvoerbaar zijn.

De beslisser:
plant een taak en voert die uit. Hij is niet zo geïnteresseerd in theorieën. Hij doet het goed in conventionele intelligentietesten. Houdt zich liever bezig met technische problemen dan met mensen.

De doener:
houdt van experimenteren en lost problemen op door iets uit te proberen. Hij past zich goed aan, aan nieuwe situaties. Soms kan een doener drammerig overkomen in zijn dadendrang.

Maar hoe weet je nou wat jij bent?
Op internet zijn veel testen te vinden om te ontdekken welke leerstijl het beste bij jou past. Via een zoekmachine is veel informatie hierover te vinden en kan je testjes doen die maar enkele minuten duren om zo jouw stijl te ontdekken!
(zoek op: leerstijlen test of Kolb)

In tijden van een sollicitatie is het erg handig om dit te weten. Zo kan je dit benoemen in je sollicitatiebrief of je sterke punten benoemen als hier om gevraagd wordt in een gesprek. (want elke leerstijl gaat gepaard met sterkte en zwakkere kanten)

Kennis is macht, dus doen die test!

Ggz-instellingen scoren zware onvoldoende bij terugdringen separaties

Het Landelijk Platform GGz maakt zich ernstige zorgen over het gebrek aan daadkracht binnen ggz-instellingen om het aantal separaties terug te dringen en verwijt de verantwoordelijke bestuurders gebrek aan lef en leiderschap. Het LPGGz ontvangt met grote regelmaat schrijnende ervaringsverhalen van cliënten die als gevolg van separatie getraumatiseerd zijn. Het Platform
sluit aan bij de conclusies van de Inspectie, die eind vorige week een follow-up rapport aan de Tweede Kamer presenteerde. Lees verder >>

Wandelen

De depressieve patiënt weigerde mee te gaan wandelen, hij gaf als reden bang te zijn dat zijn schoenen dan te veel zouden slijten. Beweging was toch echt van belang bij deze patiënt, die dus ook aan armoedewaan leek te lijden. Ik deed mijn schoenen uit en bood ze hem aan.
Opeens verscheen er een glimlach op zijn gezicht, hij stond op en zei: “Kom, we gaan”.

Verpleegkunde en presentie

De verpleegkunde is het spoor bijster. Bedrijfsmatig werken, werken volgens richtlijnen en protocollen, verantwoording…. Op zichzelf wellicht nuttig, maar volledig doorgeslagen. Veelal verergert verpleegkundige interventie de situatie van de zorgontvangers. Verpleegkundigen dreigen te vergeten waar het werkelijk om gaat. Maar het kan veel beter. Dit beweren prof. Andries Baart en prof. Mieke Grypdonck in hun boek Verpleegkunde en Presentie.

Wat gaat er mis in de verpleegkunde? Met alle professionalisering is de hartelijke aandachtigheid uit het werk verdwenen. Verpleegkundigen redeneren teveel vanuit hun eigen kaders en methodieken, en leggen de zorgontvangers hun agenda en ritme op. Verpleegkundigen zijn teveel gericht op de ziekte, in plaats van de zieke. Zij willen vanuit hun eigen kaders oplossingen aanbieden en wenden zich af van het lijden van de zorgontvanger. Zij verschuilen zich achter richtlijnen en protocollen en troosten zichzelf met de illusie dat ze belangrijke doelen behalen, zonder dat ze echt iets wezenlijks betekenen voor de zorgontvangers.

Hoe moet het dan wel? Volgens Baart en Grypdonck dienen verpleegkundigen in hun werk present te zijn. Zij dienen aandachtig aanwezig te zijn bij de zorgontvanger en aan te sluiten bij zijn of haar leefwereld. In het ritme, de taal, en de omgeving van die zorgontvanger. De verpleegkundige moet een verbinding aan gaan met de zorgontvanger en als het ware leren kijken met zijn of haar ogen. Ongehaast. Zodat de zorgontvanger echt gezien wordt. Pas van daaruit kan de verpleegkundige bekijken of en wat er gedaan kan worden. De verpleegkundige dient ook trouw en aandachtig aanwezig te blijven als het lijden van de zorgontvanger onoplosbaar is of lijkt.

Is presentie beoefenen niet gewoon een beetje aandacht schenken? In de praktijk willen veel verpleegkundigen wel op een presentie-achtige manier werken, maar dat is niet eenvoudig. De presentiebenadering vraagt van verpleegkundigen om ongehaast present te zijn, ondanks alle druk. Ook is flexibiliteit vereist, de verpleegkundige moet (bewust) van protocollen en richtlijnen af kunnen wijken als de situatie daarom vraagt. De verpleegkundige moet aan kunnen sluiten bij de leefwereld van de zorgontvanger en aanwezig kunnen blijven bij diens lijden. De verpleegkundige dient zich bewust te zijn van zijn of haar eigen weerstanden en vooroordelen, en moet zijn of haar gevoel soms tussen haakjes kunnen zetten.

Kan dat wel, werken vanuit de presentiebenadering? Het werken volgens de presentiebenadering strookt soms niet met professionele opvattingen (‘professionele distantie’), en met de voorwaarden waaronder het werk gedaan moet worden (het past niet in vormen van verantwoording, er is geen tijd voor, het heeft geen status). Doodzonde, aldus Baart en Grypdonck. Hoewel de presentiebenadering niet in elke setting op dezelfde manier en in dezelfde mate toegepast kan worden, kan de benadering in veel situaties van grote betekenis zijn. Dit wordt vooral duidelijk in de vele aansprekende voorbeelden in “Verpleegkunde en presentie”. De meeste voorbeelden gaan niet direct over de psychiatrie, maar ook deze zijn leerzaam en boeiend voor verpleegkundigen in de psychiatrie.

Boek: Andries Baart en Mieke Grypdonck: Verpleegkunde en presentie, Uitgeverij Lemma, Den Haag 2008.

Meer lezen over de presentiebenadering? zie: www.presentie.nl

Dwang in de ambulante ggz

Het Landelijk PLatform GGz en de Nederlandse Vereniging voor Psychiatrie organiseren gezamenlijk het congres Dwang voorbij de voordeur? Cliënten, naastbetrokkenen en psychiaters discussiëren met elkaar over zorg en ondersteuning in de ambulante setting. Hoe kunnen ggz-cliënten zo goed mogelijk ambulant worden begeleid zodat dwang kan worden voorkomen?

Aanleiding tot de discussie is het wetsvoorstel Wet Verplichte GGZ die de huidige BOPZ (Bijzondere Opnemingen in Psychiatrische Ziekenhuizen) mogelijk gaat vervangen. Als de wet wordt aangenomen kunnen dwangmaatregelen overal worden toegepast en niet alleen na (gedwongen) opname in een ggz-instelling.

Stage lopen in de tbs

Op de individuele behandelafdeling van een tbs-kliniek loop ik naar de deur van een patiënt. Ze heeft gebeld en ik ga kijken wat haar vraag is. Ik klop op de deur en wanneer zij aangeeft dat het kan doe ik het gordijntje opzij en kijk door het raampje. Ik controleer of ik haar zie en of ze voldoende afstand tot de deur heeft. Zo zijn de regels namelijk. En deze regels zorgen voor de veiligheid van mij en mijn collega’s. Ik doe de deur open en vraag haar of ik haar ergens mee kan helpen. Ze zegt dat ik God niet ben en dat dat te zien is ook! Ik bedank haar lichtelijk sarcastisch en vertel haar dat ze daarvoor niet hoeft te bellen.

Stage lopen in een tbs-kliniek. Vertel het een willekeurige Nederlander en hij of zij zal overlopen van de vooroordelen, maar het vooral ongelooflijk knap van je vinden. De afgelopen twintig weken heb ik het mogen ervaren. Soms is het moeilijk, soms is het zwaar, maar het is vooral ontzettend leerzaam. Door de moeilijke patiëntencategorie neemt je groei elke week in proportie toe en kom je telkens voor nieuwe uitdagingen te staan. Het maakt je volwassener, niet alleen als verpleegkundig beroepsbeoefenaar, maar ook als mens. Zoals het voorbeeld hierboven illustreert is stagelopen in een tbs-kliniek ook ontzettend leuk. In de kroeg of op verjaardagen zul je merken dat iedereen aan je lippen hangt wanneer je vertelt over de mooie en zo nu en dan bizarre gebeurtenissen in de kliniek.

Maar dan het meest heikele punt: is stagelopen in de tbs eng of gevaarlijk? Uiteraard is er weleens een tbs-er geïrriteerd of boos omdat er iets niet gaat zoals hij of zij wil. De regels, afspraken en collega’s zorgen er echter voor dat het zelden escaleert. Toen ik een ervaren collega ernaar vroeg antwoordde hij: ‘Ik heb in een heleboel psychiatrische instellingen gewerkt, maar ik heb me nergens zo veilig gevoeld als hier.’ En daar kon hij volgens mij wel eens gelijk in hebben.

Leerzaam als kanker

Ik ontdekte op internet de site van Soteria. Deze stichting wil opvang bieden aan mensen in acute psychische crisis, ze ondersteunt mensen die een psychose doormaken en geen medicatie willen. De stichting is geen aanhanger van het medisch model en biedt een alternatief.

Soteria geeft een interessante maar ook verwarrende invalshoek. Ik ben er -vast onder invloed van het medisch model- inmiddels van overtuigd dat een psychose meer schade aanricht als deze langer aanhoudt en ook niet leuk is om door te maken. Mogelijk is een psychose wel leerzaam zoals Soteria stelt, maar leerzaam als kanker. Met teveel schade om het te laten voortbestaan als je er iets aan kunt doen. Of kan je dat nooit voor een ander bepalen?

Ik ben ooit onder invloed van hash-cake eens danig in de war geraakt en elke tel van die paar uur was er één te lang. Het was een bijzonder angstige ervaring waarvan ik vooral leerde dat dit niet goed was voor mij. Ik voelde me nog maanden daarna kwetsbaar en wiebelig. De ervaring is zelfs 25 jaar na dato nog op te roepen, zo indringend was het. En eigenlijk ook nog zo dichtbij.

Het stukje van Regina Bellion op de Soteria-site is mooi. Rust wil ze in haar psychose, samen zijn met haar huisdieren, ze heeft geen ruimte voor de officiële wereld in haar staat van zijn. Mooi gezegd en geschreven. Echt inleven en ook luisteren naar het verhaal van iemand die in de war is, zoals de stichting voorstelt, is natuurlijk altijd goed, dat moet zeker meer. De stichting heeft dan ook niet voor niks de Detlev Petry prijs gewonnen.

Sluipmoordenaar

Net als kanker is een ziekte als schizofrenie een soort sluipmoordenaar. Mensen kunnen het lichamelijke gevecht tegen de kanker niet meer aan en overlijden. Mensen met bv. een bipolaire stoornis kunnen het gevecht in hun hoofd niet meer aan en plegen zelfmoord. Allebei dood. Maar is het daadwerkelijk zelfmoord? De vader van een overleden groepsgenootje zei tijdens de begrafenis dat zijn zoon was overleden aan zijn geestesziekte. Conclusie: Of je nou lichamelijk ziek bent of geestelijk, allebei overlijdt men aan de ziekte.

Woordenlijst psychiatrie II

Eerder is er al een berichtje gewijd aan het vakjargon van de psychiatrie. Hier vind je nog enkele goede woordenlijsten:
Psycholoogdirect, Kenniscentrum Phrenos en Cliëntondersteuning GGZ.

Stop de bureaucratie en marktwerking in de GGZ!

Ligt het aan mij of ben ik gek?

Voor juiste behandeling en ter voorkoming van veel ellende is een juiste diagnose bij psychiatrisch patiënten onontbeerlijk. Dit lijkt logisch maar is toch niet altijd vanzelfsprekend, omdat het stellen van een diagnose een ingewikkeld proces is. Eén van de problemen is dat er niet altijd wordt geluisterd naar de geluiden op de werkvloer. De psychiater voert gesprekken met de patient, maar de verpleegkundige maakt hem of haar mee in het dagelijks leven op een afdeling en kan dus goed beoordelen hoe een patient eraan toe is. Dat oplettende hulpverleners niet altijd serieus worden genomen door de arts of psychiater blijkt uit mijn verhaal. Lees verder >>